İşsizlik Eylülde Yüzde 8,4'e Çıktı! 198 Bin Kişi Daha İşsiz Kaldı

İş piyasasından eylül ayında olumsuz bir tablo geldi. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı işgücü istatistiklerine göre mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı yüzde 8,4 oldu. Oran bir önceki aya göre 0,5 puan yükselirken işsiz sayısı 198 bin kişi artarak 2 milyon 967 bine çıktı. Aynı dönemde istihdam edilenlerin sayısı ise geriledi.

Kadınlarda işsizlik yüzde 11,3

Eylül verilerinde cinsiyetler arasındaki fark yine dikkat çekti. İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,9 olarak hesaplanırken kadınlarda yüzde 11,3'e ulaştı. Yani iş arayan her 100 kadından 11'i iş bulamıyor. Bu tablo, kadınların işgücü piyasasına girişte ve kalıcı istihdamda hâlâ ciddi engellerle karşılaştığını gösteriyor.

İstihdam 49 bin kişi azaldı

Eylülde istihdam edilenlerin sayısı bir önceki aya göre 49 bin kişi azalarak 32 milyon 445 bine geriledi. Mevsim etkisinden arındırılmış istihdam oranı da 0,1 puan düşüşle yüzde 48,3'e indi. İstihdam oranı erkeklerde yüzde 65,8, kadınlarda yüzde 31,2 seviyesinde kaldı. Bu, çalışma çağındaki her iki kişiden birinin bile istihdamda olmadığı anlamına geliyor.

Öte yandan işgücü, yani çalışan ve iş arayanların toplamı bir önceki aya göre 149 bin kişi artarak 35 milyon 412 bine yükseldi. İşgücüne katılma oranı 0,1 puan artışla yüzde 52,7 oldu; erkeklerde yüzde 70,7, kadınlarda yüzde 35,2 olarak hesaplandı. İşgücüne yeni katılanların önemli kısmının iş bulamaması, işsizlik oranındaki yükselişin temel nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Genç işsizliği 1,6 puan arttı

En sert yükseliş gençlerde yaşandı. 15-24 yaş grubunda işsizlik oranı bir önceki aya göre 1,6 puan artarak yüzde 14,8'e çıktı. Genç erkeklerde oran yüzde 10,4 olurken genç kadınlarda yüzde 23,3'e ulaştı. Başka bir deyişle iş arayan her dört genç kadından neredeyse biri işsiz durumda.

Atıl işgücü yüzde 31,2

Resmi işsizlik oranının ötesinde, iş piyasasındaki gerçek boşluğu daha iyi gösteren atıl işgücü oranı da yükseldi. Zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizleri birlikte kapsayan bu oran 0,2 puan artarak yüzde 31,2'ye çıktı. Zamana bağlı eksik istihdam ile işsizlerin bütünleşik oranı yüzde 20,5, işsizler ile potansiyel işgücünün bütünleşik oranı ise yüzde 20,7 olarak hesaplandı.

Atıl işgücü kavramı; daha fazla çalışmak isteyip yarı zamanlı işlerde kalanları, iş aramaktan umudunu kesmiş ama fırsat çıksa çalışabilecek olanları da hesaba katıyor. Bu yüzden ekonomistler iş piyasasının nabzını tutarken bu orana özellikle dikkat ediyor.

Haftalık çalışma süresi 42,4 saat

İstihdam edilenlerden referans döneminde işbaşında olanların mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış haftalık ortalama fiili çalışma süresi ise eylülde 0,1 saat azalarak 42,4 saate geriledi.

İşini kaybedenler ödenekten nasıl yararlanır?

İşsizlik oranındaki artış, işsizlik ödeneğinin şartlarını da yeniden gündeme getirdi. Kendi istek ve kusuru dışında işini kaybedenlerin ödenek alabilmesi için hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün boyunca kesintisiz prim ödemiş olması ve son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi bulunması gerekiyor. Başvurunun işten ayrıldıktan sonraki 30 gün içinde İŞKUR'a yapılması şart. Ödenek süresi prim gün sayısına göre 180, 240 ya da 300 gün olarak belirleniyor.

Bakanlık: Oran 41 aydır tek hanede

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Işıkhan ise verilerin ardından yaptığı değerlendirmede işsizlik oranının 41 aydır tek haneli seviyelerde seyrettiğine dikkat çekti. Ancak eylüldeki yükselişin, yılın son çeyreğinde iş piyasasının nasıl bir seyir izleyeceği konusunda soru işaretleri doğurduğu görülüyor. İşsizlik oranındaki artış aynı zamanda işsizlik ödeneği başvurularını ve İŞKUR üzerinden yürütülen aktif işgücü programlarına olan talebi de doğrudan etkiliyor. İş arayanların İŞKUR'a kayıt yaptırarak hem ödenek haklarını hem de meslek edindirme ve işbaşı eğitim programlarını takip etmesi öneriliyor.