Boşta Geçen Yıllar Borçlanılabilir mi? SGK'nın Kabul Ettiği 11 Süre Belli

Emeklilik yaşı yaklaşan pek çok kişi, prim günü eksik kaldığında "aradaki boş yılları borçlanarak doldurabilir miyim?" sorusunu soruyor. Sosyal güvenlik mevzuatının cevabı ise net: Borçlanılabilecek süreler kanunda tek tek sayılmış durumda ve bu listenin dışında kalan, hiç çalışılmadan geçen bir dönemi borçlanarak hizmete saydırmak mümkün değil. 5510 sayılı Kanun'un 41'inci maddesi borçlanılabilecek 11 ayrı süreyi düzenliyor; yurt dışında geçen süreler ise ayrı bir kanuna tabi.

Hizmet borçlanması nedir?

Hizmet borçlanması, kanunda sayılan ve prim ödenmemiş bazı sürelerin primini sonradan ödeyerek bu süreleri emeklilik hesabında hizmet olarak saydırmak anlamına geliyor. Kişi bir anlamda Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan geçmişe dönük hizmet satın almış oluyor. Borçlanılan süreler hem prim gün sayısını artırıyor hem de bazı durumlarda sigorta başlangıç tarihini geriye çekerek emeklilik tarihini öne alabiliyor.

Borçlanılabilecek 11 süre

5510 sayılı Kanun'a göre borçlanma yapılabilecek süreler şunlar:

• Kanunlar gereği verilen ücretsiz doğum veya analık izni süreleri ile sigortalı kadının üç doğuma kadar, her doğum için doğumdan sonraki iki yılı geçmemek üzere çalışmadığı ve çocuğunun yaşadığı süreler.
• Er veya erbaş olarak silah altında ya da yedek subay ve yedek astsubay okulunda geçen süreler.
• Memurların personel mevzuatına göre aylıksız izin süreleri.
• Sigortalı olmaksızın yurt içinde ya da yurt dışında geçirilen normal doktora veya tıpta uzmanlık öğrenim süreleri.
• Sigortalı olmadan yapılan avukatlık stajının normal süresi.
• Sigortalıyken tutuklanan ya da gözaltına alınıp sonradan beraat edenlerin tutuklulukta ve gözaltında geçen süreleri.
• Grev ve lokavtta geçen süreler.
• Hekimlerin fahri asistanlıkta geçen süreleri.
• Seçim kanunları gereği görevden istifa edenlerin, istifa tarihi ile seçimi izleyen ay başı arasında açıkta geçen süreleri.
• Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanların 1 Temmuz 2012 sonrasındaki eksik süreleri.
• 1416 sayılı Kanun'a göre yurt dışına gönderilen resmi öğrencilerin, mecburi hizmetini tamamlamış olmak şartıyla 18 yaşından sonraki öğrenim süreleri.

Yurt dışı borçlanması istisna

Yurt dışında geçen süreler 3201 sayılı Kanun kapsamında ayrıca borçlanılabiliyor. Bu kapsamda yurt dışındaki sigortalılık sürelerinin yanı sıra, kanunda belirtilen şartlarla yurt dışında geçen ev kadınlığı ve işsizlik süreleri de borçlanmaya konu olabiliyor. Bu nedenle yurt dışı borçlanması, "çalışılmayan süre borçlanılamaz" kuralının önemli bir istisnası olarak kabul ediliyor.

Boşta geçen yıllar neden borçlanılamıyor?

Türkiye'de hiç çalışmadan, sigortasız geçirilen bir dönem borçlanma yoluyla hizmete eklenemiyor. Örneğin işten ayrılıp birkaç yıl sonra yeniden çalışmaya başlayan bir kişi, aradaki boşluğu borçlanarak dolduramıyor. Bu dönemler için tek çözüm ileriye dönük olarak isteğe bağlı sigorta primi ödemek. Ancak isteğe bağlı sigorta da yalnızca başvuru tarihinden sonraki süreleri kapsıyor, geçmişe dönük kullanılamıyor.

Borçlanma maliyeti 2026'da arttı

Borçlanma tutarı hesaplanırken kişinin, prime esas günlük kazancın alt ve üst sınırları arasında kendi belirleyeceği bir günlük kazanç esas alınıyor. 7566 sayılı Kanun'la birlikte doğum borçlanması dışındaki hizmet borçlanmalarında prim oranı 1 Ocak 2026'dan itibaren yüzde 32'den yüzde 45'e yükseltildi. Doğum borçlanmasında ise oran yüzde 32 olarak uygulanmaya devam ediyor. Genel sağlık sigortası primleri ödenmiş sürelerin borçlanmasında ise yüzde 39 oranı kullanılıyor. Borç tutarının, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerekiyor; ödenmezse borçlanma talebi geçersiz sayılıyor.

Memurlar için hangi hükümler geçerli?

Ekim 2008'den önce 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'na tabi olarak çalışmaya başlayan ve kesintisiz memurluğu devam edenlerin borçlanma talepleri 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre sonuçlandırılıyor. 5510'un 41'inci maddesi ise işçiler (4/a), esnaf (4/b), isteğe bağlı sigortalılar ve 2008 sonrasında göreve başlayan memurlar için uygulanıyor.

Uzmanlar, borçlanmaya başvurmadan önce mutlaka e-Devlet üzerinden hizmet dökümünün kontrol edilmesini ve borçlanılacak sürenin emeklilik tarihine gerçekten etki edip etmeyeceğinin hesaplanmasını öneriyor. Çünkü bazı durumlarda borçlanma, prim günü açığını kapatsa da yaş şartı nedeniyle emeklilik tarihini değiştirmeyebiliyor ve ödenen tutar beklenen faydayı sağlamayabiliyor.