3600 Günle Kimler Emekli Olabilir? Giriş Tarihindeki Kritik Sınır Belli

Emeklilik hesabı yapan çalışanların en çok merak ettiği sorulardan biri, 3600 prim günüyle emekli olup olamayacakları. Sosyal güvenlik uzmanı Ali Şerbetçi, okurlardan gelen soruları yanıtladığı köşesinde bu konuya açıklık getirdi. Kısacası 3600 günle emeklilik herkese açık bir kapı değil; belirleyici olan işe giriş tarihi. Şerbetçi'nin yanıtları, isteğe bağlı sigorta ve yetim aylığı gibi sık sorulan başka konulara da ışık tutuyor.

3600 günle kimler emekli olabiliyor?

3600 prim günüyle emekli olabilmek için ilk sigorta girişinin 8 Eylül 1999 tarihinden önce olması gerekiyor. Bu tarihten önce sigortalı olanlar için 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 prim günüyle, giriş tarihine göre kademeli olarak belirlenen yaş şartını tamamlayarak emekli olma imkânı bulunuyor. Bu yol halk arasında "yaştan emeklilik" ya da "kısmi emeklilik" olarak biliniyor.

Ancak 8 Eylül 1999'dan sonra sigortalı olanlar bu haktan yararlanamıyor. Örneğin 15 Eylül 2002'de işe başlayan bir okurun sorusuna Şerbetçi, 3600 günle emekli olamayacağı yanıtını verdi.

1999 sonrası girişliler için şartlar

8 Eylül 1999 sonrasında işe başlayanlar için iki ayrı emeklilik yolu bulunuyor:

• Yaştan (kısmi) emeklilik: 25 yıl sigortalılık süresi, kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve en az 4500 prim günü.
• Tam emeklilik: Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 7000 prim günü.

Yani 1999-2008 arası girişlilerde prim günü düşük olanlar, 25 yıllık sigortalılık süresini doldurmayı beklemek zorunda kalıyor. Prim günü yüksek olanlar ise yaş şartını tamamladıkları anda tam emeklilikten yararlanabiliyor.

Sözleşmesi bitmeden çıkarılan işçinin hakları

Köşede yanıtlanan bir başka soru da belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışanlarla ilgiliydi. Üç yıllık sözleşmenin ikinci yılında işten ayrılması istenen bir okura Şerbetçi şu bilgiyi verdi: İşveren haklı bir neden olmadan sözleşmeyi süresi dolmadan feshederse, çalışan ayrılış tarihi ile sözleşmenin bitiş tarihi arasındaki sürenin ücretini Borçlar Kanunu'na göre talep edebiliyor ve kıdem tazminatına da hak kazanıyor. Bunun için fesih işlemini işverenin yapması gerekiyor; çalışan kendisi istifa ederse tazminat talep edemiyor. Alacaklar için arabuluculuk ve yargı yoluna başvurulabiliyor.

Kendi emekliliği olan kız çocuğu yetim aylığı alabilir mi?

Eşini kaybetmiş ve kendi çalışmasından emekli olan bir okur, vefat eden SSK emeklisi babasından da aylık alıp alamayacağını sordu. Kız çocuklarının anne ya da babadan yetim aylığı alabilmesi için evli olmamak, kendi adına sigortalı çalışmamak ve kendi çalışmalarından dolayı emekli aylığı almamak şartları aranıyor. Kendi emekliliği bulunan kişi bu nedenle anne ya da babasından yetim aylığı alamıyor. Buna karşın vefat eden eşten bağlanan dul aylığı, kişinin kendi emekliliğine engel oluşturmuyor ve birlikte alınabiliyor.

Ev hanımı isteğe bağlı sigortayla nereden emekli olur?

Çalışma imkânı olmayan ev hanımları için en uygun yol isteğe bağlı sigortalılık olarak gösteriliyor. İsteğe bağlı sigortalılar Bağ-Kur kapsamında değerlendiriliyor ve emeklilikte de Bağ-Kur şartları uygulanıyor. Sağlık hizmetlerinden yararlanma imkânı da bulunuyor.

Burada önemli bir ayrıntı var: 30 Nisan 2008 sonrasında sigortalı olanlarda emekli olunacak kurum, son 1260 günün (3,5 yılın) hangi statüde geçtiğine göre değil, çalışma hayatı boyunca en çok hangi statüde prim ödendiğine göre belirleniyor. Dolayısıyla isteğe bağlı sigortayla başlayıp son 3,5 yılı SSK'lı çalışarak SSK'dan emekli olmak bu kişiler için mümkün olmuyor. SSK'dan emekli olmak isteyenlerin, toplam prim günlerinin çoğunluğunu 4/a kapsamında doldurması gerekiyor.

Uzmanlar, emeklilik planı yapanların e-Devlet'teki hizmet dökümlerini ve ilk giriş tarihlerini kontrol ederek SGK'nın emeklilik hesaplama hizmetinden yararlanmasını öneriyor.