Vekalet Eden Memurun Maaşından Vergi Kesilir mi? Hangi Ödeme Vergili Belli Oldu

Kamuda bir müdür, şef ya da amir izne çıktığında, geçici göreve gittiğinde veya görevden uzaklaştırıldığında yerine çoğu zaman bir başka memur vekâleten bakıyor. Bu memurlara vekâlet süresince ek ödemeler yapılıyor. Ancak memurların aklındaki soru aynı: Vekâlet karşılığı yapılan bu ödemelerden gelir vergisi kesiliyor mu? Mevzuattaki hükümler bir arada değerlendirildiğinde, ödemenin türüne göre vergi uygulamasının farklılaştığı görülüyor.

Vekalet hangi durumda veriliyor?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 86. maddesine göre memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması ya da görevden uzaklaştırma nedeniyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde, yerlerine kurum içinden, diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabiliyor. Vekâlet görevi, Cumhurbaşkanınca atama yapılan kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için ise asıl atamaya yetkili amir tarafından veriliyor ve bu durumun onayda açıkça belirtilmesi gerekiyor.

Vekalet aylığı nasıl hesaplanıyor?

Kanunun 175. maddesine göre bir göreve vekâleten atanan memura, vekâlet edilen görevin kadro derecesinin birinci kademesinin üçte biri tutarında vekâlet aylığı ödeniyor. Açıktan vekil olarak atananlara ise bu tutarın üçte ikisi veriliyor. Bulunduğu yerden başka bir yerdeki göreve vekâleten atanan memurlara ayrıca harcırah mevzuatındaki geçici görev hükümleri uygulanıyor.

Zam ve tazminat farkı da ödeniyor

Vekâlet eden memurun, vekâlet ettiği kadro için öngörülen zam ve tazminatlarının toplam net tutarı kendi asıl kadrosunda aldığından fazlaysa, aradaki fark vekâlet görevine başladığı tarihten itibaren ve görev fiilen yapıldığı sürece ödeniyor. Bunun için memurun, o kadroya asaleten atanmak için aranan tüm şartları taşıması gerekiyor. Sınav şartı aranan kadrolarda, bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması da bu şartlar arasında sayılıyor.

Benzer kural 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 9. maddesindeki ek ödeme için de geçerli. Vekâlet edilen kadronun ek ödemesi asıl kadronunkinden yüksekse fark ödeniyor. Ancak yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs gibi nedenlerle görevinden ayrılan bir personele vekâlet edenlere ek ödeme farkı verilmiyor.

Hangi ödemeden hangi vergi kesiliyor?

Mevzuatın birlikte değerlendirilmesiyle ortaya çıkan tablo şöyle:

Vekalet aylığı: Gelir vergisi ve damga vergisine tabi.
Zam farkı: Gelir vergisi ve damga vergisine tabi.
Özel hizmet tazminatı farkı: Yalnızca damga vergisine tabi.
Ek ödeme farkı: Yalnızca damga vergisine tabi.

Bu ayrımın nedeni, ödemelerin dayandığı hükümlerde. 657 sayılı Kanun'un 152. maddesinin ikinci bölümünde yer alan tazminatlar damga vergisi dışında hiçbir vergiye tabi tutulmuyor. Zam ve tazminatlara ilişkin kararda da II ve III sayılı cetvellerdeki tazminatlar için aynı kural yer alıyor. Buna karşılık I sayılı cetveldeki zamlardan hem gelir vergisi hem de damga vergisi kesiliyor. 375 sayılı KHK'daki ek ödeme ise yine damga vergisi dışında herhangi bir vergiye tabi değil.

Bordroda neye bakılmalı?

Vekâlet görevi yapan memurların, maaş bordrosunda vekâlet aylığı ve farkların ayrı satırlarda gösterilip gösterilmediğini kontrol etmesi öneriliyor. Gelir vergisine tabi tutulmaması gereken özel hizmet tazminatı farkı ya da ek ödeme farkından gelir vergisi kesildiği fark edilirse, durumun kurumun strateji ya da mali hizmetler birimine yazılı olarak bildirilmesi gerekiyor. Aksi durumda, vekâlet ödemesi gelir vergisi matrahını artıracağından memurun yıl içinde daha erken bir vergi dilimine geçmesine neden olabiliyor.

Vekalet süresi sınırsız değil

Vekâlet görevi asıl görevlinin geçici olarak ayrıldığı süreyle sınırlı tutuluyor. Görevin fiilen yapılmadığı günler için fark ödemesi yapılmıyor. Vekâlet onayının süresi dolduğunda yenilenmemesi halinde ödemeler de kesiliyor. Bu nedenle vekâlet eden memurların onay belgesinin bir örneğini saklaması ve sürenin bitiş tarihini takip etmesi, olası hak kayıplarının önüne geçiyor.