Vatandaşlık Maaşında 23.552 TL Kriteri! Emekliye Kira ve Enerji Desteği Geliyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Kabine toplantısının ardından emekliler için "2027 bütçesinde mali imkânlar oluşturuyoruz" mesajı vermesiyle birlikte, kamuoyunda vatandaşlık maaşı olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) yeniden gündemin ilk sırasına yerleşti. Taslak çalışmaya göre sistemde belirleyici ölçüt en düşük emekli aylığı olan 23 bin 552 TL olacak. Hane geliri bu tutarın altında kalan ailelere kira, enerji ve gıda gibi kalemlerde destek ödemesi yapılması planlanıyor.

Erdoğan: Düzenlemeyi sene sonuna kadar hayata geçirmeyi umuyoruz

Erdoğan, emeklilerin yaşadığı sorunların farkında olduklarını belirterek şunları söyledi: "İnşallah 2027 bütçesinde başımızın tacı emeklilerimizin durumunu biraz daha iyileştirecek mali imkânları oluşturuyoruz. Bunun için ihtiyaç duyulan yasal düzenlemeyi adalet ve hakkaniyet çerçevesinde TBMM'nin takdiriyle sene sonuna kadar hayata geçirmeyi ümit ediyoruz." Bu sözlerin ardından AK Parti'de çalışmaları süren GETAD modelinin ayrıntıları da netleşmeye başladı.

Vatandaşlık maaşı nedir?

GETAD, hane gelirini belirli bir seviyenin altında kalan ailelerin gelirini belirlenen bir düzeye tamamlamayı amaçlayan bir sosyal yardım modeli olarak tanımlanıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmada il il, hane hane bir "gelir seviyesi haritası" çıkarılıyor. Taslağa göre bir ailenin destekten yararlanabilmesi için eve giren toplam gelirin 23 bin 552 TL'nin altında olması gerekiyor; bu tutarın üzerindeki hanelere ödeme yapılması öngörülmüyor.

Hangi kalemlerde destek verilecek?

Ödemelerin elektrik, doğal gaz, barınma ve yakacak yardımını kapsayan konut desteği, çocuk yardımı, kira ve abonelik faturaları desteği ile gıda yardımı başlıklarında yapılması planlanıyor. Destek miktarı kademeli olarak belirlenecek ve ihtiyaca göre bazı hanelere birden fazla kalemde ödeme yapılabilecek; ancak toplam tutar belirlenecek üst sınırı aşamayacak.

Taslakta bölgesel farklara da yer veriliyor. Örneğin evinde başka geliri olmayan, 23 bin 552 TL emekli aylığıyla geçinen ve kirada oturan bir haneye kira yardımı yapılacak; metropollerde kira desteğine öncelik verilecek. Erzurum, Sivas, Ardahan ve Kars gibi soğuk illerde doğal gaz gibi enerji desteği öne çıkarken kırsal bölgelerde ve büyükşehirlerin çevresindeki yerleşimlerde gıda yardımı ağırlık kazanacak.

Gelir nasıl tespit edilecek?

Başvuranların gelir durumunu belirlemek için kapı kapı gezilmeyecek. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının verileri esas alınacak; SGK, Gelir İdaresi, banka hesap hareketleri ve tapu kayıtları gibi bilgiler de sisteme işlenecek. Kişinin maaşı, kira ödeyip ödemediği, çocuğu olup olmadığı, yalnız yaşayıp yaşamadığı ve sürekli muhtaçlık durumu bu verilerle belirlenecek. Yaşlılar ile sürekli hastalığı bulunan ve bakıma muhtaç kişiler öncelikli gruplar arasında yer alacak.

Başvuru ve ödeme takvimi

Destekten yararlanmak isteyenler oluşturulacak merkezi sisteme kayıt yaptıracak. Başvurular e-Devlet'in yanı sıra Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden de alınabilecek ve belirlenen kriterlere göre elektronik sistemde otomatik olarak sonuçlandırılacak. Programa kabul edilen hanelerin geliri her ay kontrol edilecek; geliri artan aileler sistemden çıkarılacak.

Taslağa göre uygulama önce pilot illerde başlayacak. Pilot illerin Aralık 2026'ya kadar belirlenmesi, ödemelerin ise 2027'nin ilk çeyreğinde başlaması planlanıyor. Sistem daha sonra 2027 içinde tüm illere yaygınlaştırılacak. Yapılan etki analizinde ihtiyaç sahibi hane sayısının 2,5 milyon, toplam destek tutarının 1,5 trilyon lira olacağı öngörülüyor.

Ödemeler kartla yapılacak

Destek alacak vatandaşlara özel bir kart verilmesi planlanıyor. Tüm ödemeler bu kartta toplanacak; desteğin bir kısmı nakit olarak çekilebilecek, gıda ve temizlik ürünleri gibi ihtiyaçlar ise kartla indirimli olarak karşılanabilecek. Sistemin bütçe planlaması 2027 bütçesinin Meclis'ten geçmesinin ardından yapılacak, gerek duyulursa yasal düzenleme için adım atılacak. Ayrıntılar henüz taslak aşamasında olduğu için kesinleşen kriterlerin resmi düzenlemeyle belli olacağını hatırlatalım.