Mesai Sonrası Çalıştırılan Memura İzin Hakkı! Her 8 Saate 1 Gün Veriliyor

Kamuda yıl sonu yaklaştıkça bütçe kapanışları, denetimler ve yoğunlaşan iş yükü nedeniyle mesai saatleri dışında çalışmak pek çok memur için olağan hale geliyor. Akşam saatlerine sarkan mesailer ya da hafta sonu yapılan çalışmalar karşılığında ücret ödenmeyen memurlar ise çoğu zaman bu emeğin karşılığını nasıl alacaklarını bilmiyor. Oysa 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, fazla çalışma ücreti ödenmeyen durumlarda memura açık bir izin hakkı tanıyor.

İşte fazla çalışma karşılığı izinle ilgili memurların bilmesi gereken kurallar.

Haftalık mesai 40 saat

Devlet Memurları Kanunu'nun 99'uncu maddesine göre memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saat olup bu süre cumartesi ve pazar günleri tatil olacak şekilde düzenleniyor. Kurumların ve hizmetlerin özelliğine göre kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ya da yönetmeliklerle farklı çalışma süreleri belirlenebiliyor. Günlük mesainin başlama ve bitiş saatleri ile öğle arası ise merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından tespit ediliyor.

Her 8 saat fazla çalışmaya 1 gün izin

Kanunun 178'inci maddesine göre kurumlar, gerektiğinde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeden çalıştırabiliyor. Ancak bu durumda memura yaptırılan fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün izin verilmesi gerekiyor. Örneğin bir ay içinde akşam mesaileri ve hafta sonu çalışmalarıyla toplam 24 saat fazla çalışan bir memur, bunun karşılığında 3 gün izin hakkı kazanıyor.

En fazla 10 günü yıllık izne eklenebiliyor

Fazla çalışma karşılığı kazanılan iznin en çok 10 günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yıl içinde kullandırılabiliyor. Bu düzenleme, memurun biriken izinlerini yıllık izniyle birlikte daha uzun bir tatile dönüştürebilmesine imkân tanıyor. Ancak birleştirme için kurumun onayı gerekiyor ve iznin hangi tarihte kullanılacağı hizmetin aksamaması şartıyla amirlerle birlikte planlanıyor.

İzin ertesi yıla devreder mi?

Mevzuatta fazla çalışma karşılığı verilen iznin bir sonraki yıl kullanılmasına engel bir hüküm bulunmuyor. Dolayısıyla bu izin ertesi yıl da kullanılabiliyor. Ancak yıllık izinlerde olduğu gibi cari yıl ile bir önceki yıl dışında kalan, daha eski yıllara ait kullanılmamış izin haklarının düşebileceği hesaba katılmalı. Bu nedenle memurlara, fazla çalışmadan doğan izinlerini mümkün olduğunca aynı yıl ya da en geç ertesi yıl içinde kullanmaları öneriliyor. Hatırlanacağı gibi 2025 yılından kalan yıllık izinlerin de 31 Aralık 2026'da yanacağı uyarısı yapılmıştı.

Mevzuattaki boşluklar

Fazla çalışmanın nasıl hesaplanacağına dair ayrıntılı ve güncel bir düzenleme bulunmaması uygulamada soru işaretlerine yol açıyor. 1975 yılında yürürlüğe giren Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmelik, artık var olmayan unvan ve kurumlara atıf yapacak kadar eski. Örneğin cumartesi ya da pazar günü çağrılan bir memurun o gün kaç saat çalışırsa çalışsın fazla çalışmasının fiili süre üzerinden mi, yoksa sekiz saatlik bir gün üzerinden mi hesaplanacağı netlik taşımıyor. İlçede oturup il merkezine çağrılan memurun yolda geçen süresinin dikkate alınıp alınmayacağı da tartışma konusu. Uzmanlar, hakkaniyetli bir uygulama için mevzuatın güncellenmesi gerektiğini vurguluyor.

Ücretli fazla mesai ayrı kalem

Fazla çalışma karşılığı izin uygulaması, mevzuatında fazla çalışma ücreti öngörülen görevlerden ayrı tutuluyor. Bazı kurumlarda ve görevlerde fazla çalışma, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nda belirlenen saat ücretleri üzerinden ödeniyor. 2027 bütçe teklifine göre bu ücretler ocak ayından itibaren yüzde 20 artırılacak ve saatlik fazla çalışma ücreti 19,85 liraya çıkacak. Ücret ödenmeyen görevlerde ise memurun hakkı izin olarak karşılanıyor.

Fazla çalışmanın ileride ispatlanabilmesi için memurların, mesai dışı çalışma yapılmasına dair yazılı görevlendirme ya da onay belgelerini ve çalışılan saatleri gösteren kayıtları saklaması öneriliyor.