BES'te Yeni Dönem Bütçeye Girdi! Otomatik Katılımda Kesintiler Sadeleşiyor

Emekliliğe hazırlık yapan milyonlarca çalışanı ilgilendiren Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) için önümüzdeki üç yılın yol haritası 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nde yer aldı. Teklife göre sistemdeki katılımcı sayısının kademeli olarak artırılması, Otomatik Katılım Sistemi'nin (OKS) çalışanlar için daha cazip hale getirilmesi ve fonların birikimlere daha fazla getiri sağlayacak şekilde yeniden düzenlenmesi hedefleniyor.

BES'te biriktiren ya da maaşından OKS kesintisi yapılan çalışanlar için bu düzenlemeler, uzun vadede cebe girecek tutarı doğrudan etkileyebilecek nitelikte.

Hedef 2029'da 20 milyon katılımcı

Bütçe teklifinde yer alan hedeflere göre BES'teki katılımcı sayısının bu yılın sonunda 18 milyon 400 bine, 2027'de 19 milyona, 2029'da ise 20 milyona ulaşması öngörülüyor. Bu artışın hem gönüllü BES'e yeni katılımlarla hem de OKS kapsamında sisteme dahil edilen çalışanlarla sağlanması planlanıyor.

Hedeflerin arkasında, yurt içi tasarrufların artırılması ve uzun vadeli birikim kültürünün yaygınlaştırılması amacı yatıyor. Türkiye'de hane halkının birikimlerini ağırlıklı olarak altın ve gayrimenkulde tuttuğu düşünüldüğünde, emeklilik sistemine olan ilginin artırılması ekonomi yönetiminin öncelikleri arasında yer alıyor.

OKS'de kesintiler sadeleşecek

Çalışanların maaşından otomatik olarak kesinti yapılan OKS'de ise önemli değişiklikler planlanıyor. Bütçe teklifine göre katılımcıların farklı risk algıları ve tercihleri dikkate alınarak fon çeşitliliğinin artırılması öngörülüyor. Böylece OKS'deki çalışanlar, birikimlerini kendi beklentilerine daha uygun fonlarda değerlendirebilecek.

Planın bir diğer ayağı, sistemdeki kesintilerin sadeleştirilmesi. Katılımcıların sistemde kalmasını zorlaştıran karmaşık ve maliyetli kesinti yapısının basitleştirilmesiyle OKS'nin cazibesinin artırılması, hem fon tutarının hem de katılımcı sayısının yükseltilmesi amaçlanıyor. Bilindiği gibi OKS'de çalışanlar sisteme otomatik dahil ediliyor ve cayma hakkını kullananların oranı uzun süredir yüksek seyrediyor.

Standart fonlar yeniden tasarlanacak

BES'teki standart emeklilik yatırım fonlarının da katılımcıların birikimlerine daha fazla katma değer üretecek şekilde yeniden tasarlanması planlanıyor. Standart fonlar, fon tercihi yapmayan katılımcıların birikimlerinin otomatik olarak yönlendirildiği fonlar olduğu için bu değişiklik geniş bir kitleyi doğrudan ilgilendiriyor.

Bunun yanında yatırım fonlu ve birikimli hayat sigortalarının yaygınlaştırılması, finansal okuryazarlık çalışmalarının artırılması ve uzun vadeli yeni tasarruf araçlarının geliştirilmesi de plan dahilinde.

Sigortacılık programına 126,6 milyar lira

Bütçede "Finansal Sistemin Geliştirilmesi ve Sigortacılık Programı" için bu yıl 103 milyar 765 milyon lira ödenek ayrılmıştı. Bu tutarın 2027'de 126 milyar 655 milyon liraya, 2028'de 147 milyar 807 milyon liraya, 2029'da ise 167 milyar 22 milyon liraya çıkarılması planlanıyor. Ödeneklerdeki bu artış, sistemin büyümesine paralel olarak kamu kaynağının da genişleyeceğine işaret ediyor.

BES ile OKS arasındaki fark ne?

Bireysel Emeklilik Sistemi'nde katılımcı sisteme kendi isteğiyle girer, katkı payı tutarını ve ödeme sıklığını kendisi belirler. Otomatik Katılım Sistemi'nde ise 45 yaşından küçük çalışanlar işverenleri aracılığıyla sisteme otomatik olarak dahil ediliyor ve brüt maaşlarının yüzde 3'ü her ay kesilerek emeklilik hesabına aktarılıyor. OKS'deki çalışan iki ay içinde cayma hakkını kullanarak sistemden çıkabiliyor ve ödediği tutarı geri alabiliyor. Planlanan sadeleştirme ve fon çeşitliliği adımlarının, özellikle bu cayma oranını düşürmesi bekleniyor.

Katılımcılar neye dikkat etmeli?

Uzmanlar, BES'in uzun vadeli bir birikim aracı olduğunu ve en büyük avantajının devlet katkısı olduğunu hatırlatıyor. Devlet katkısının tamamına hak kazanmak için sistemde en az 10 yıl kalmak ve 56 yaşını doldurmak gerekiyor. Erken çıkışlarda devlet katkısının bir kısmı ya da tamamı kaybedilebiliyor. Bu nedenle mevcut katılımcıların, yeni düzenlemeler hayata geçene kadar sözleşmelerini aceleyle sonlandırmak yerine fon dağılımlarını gözden geçirmesi ve masraf kesintilerini kontrol etmesi öneriliyor.

Düzenlemelerin ayrıntılarının önümüzdeki dönemde yayımlanacak yönetmeliklerle netleşmesi bekleniyor.