Kasada Telefon Numaranızı İsteyenlere Dikkat! Bakanlık Firmaları Mercek Altına Aldı

Market, giyim mağazası ya da elektronik zincirinde kasaya geldiğinizde duyduğunuz o tanıdık soru: "Telefon numaranızı alabilir miyim?" Gerekçe kimi zaman indirim, kimi zaman sadakat kartı, kimi zaman da e-fatura oluyor. Numarayı verenler ise kısa süre sonra hiç onay vermedikleri kampanya mesajlarıyla karşılaşıyor. Ticaret Bakanlığı, bu uygulamayla tüketiciyi zorlayan ve izinsiz ticari ileti gönderen işletmeler hakkında kapsamlı bir inceleme başlattı.

Numara vermeyene ödeme zorluğu

Bakanlığa ulaşan şikâyetlere göre son dönemde birçok mağazada telefon numarasını paylaşmak istemeyen müşterilerin ödeme işlemleri aksatılıyor, hatta bazı durumlarda alışverişin tamamlanması imkânsız hale getiriliyor. Numarasını paylaşan tüketiciler ise kısa süre içinde istemedikleri kampanya ve tanıtım mesajlarının hedefi oluyor. Bakanlık, müşteriyi veri paylaşımına zorlayan ve onaysız ileti gönderen firmalara cezai yaptırım uygulanacağını vurguladı.

Telefon numarası vermek zorunlu mu?

Kısa yanıt: Hayır. Bir ürünü satın almak ya da fatura almak için telefon numarası paylaşmak zorunlu değil. İndirim ya da sadakat programına katılmak tüketicinin tercihine bağlı; katılmak istemeyen müşteriye ürün aynı şartlarla satılmalı. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na göre işletmeler kişisel veriyi ancak belirli, açık ve meşru amaçlarla, amaçla bağlantılı ve sınırlı ölçüde işleyebiliyor. Alışverişin tamamlanması için gerekmeyen bir verinin zorla alınması bu ilkeyle bağdaşmıyor.

Reklam mesajı için açık onay şart

Elektronik ticaretin düzenlenmesine ilişkin mevzuat, işletmelerin tüketicilere SMS, e-posta ya da arama yoluyla ticari ileti gönderebilmesi için önceden onay alınmasını şart koşuyor. Telefon numarasının "fatura için" ya da "indirim için" alınmış olması, o numaraya reklam gönderilmesine izin verildiği anlamına gelmiyor. Onay, açık ve ayrı bir şekilde alınmalı. Tüketici verdiği onayı istediği zaman, hiçbir gerekçe göstermeden geri alabiliyor.

Kasada ne yapmalı?

Numaranız istendiğinde kibarca paylaşmak istemediğinizi söylemeniz yeterli. Personel ısrar ederse ya da ödeme işlemini numara vermeye bağlarsa, durumu mağaza yöneticisine iletebilir ve fişinizi saklayarak şikâyet sürecini başlatabilirsiniz. Sadakat programına katılmak istiyorsanız, sözleşme ya da aydınlatma metninde verilerinizin hangi amaçla kullanılacağını okumanız ve reklam iletisi onayı kutucuğunu ayrıca işaretleyip işaretlemediğinizi kontrol etmeniz önerilir. Fatura için gerekirse e-posta yerine basılı fiş almayı tercih edebilirsiniz.

Şikâyet nereye yapılır?

Ticaret Bakanlığı, bu tür uygulamalarla karşılaşan tüketiciler için iki ana başvuru kanalını hatırlatıyor:

e-Reklam Portalı: Ticaret Bakanlığı'nın dijital şikâyet sistemi üzerinden izinsiz ticari iletiler hızlıca bildirilebiliyor.

CİMER: Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi üzerinden başvuru yapacak tüketicilerin, şikâyet ettikleri firmanın unvan ve adres bilgilerini eksiksiz yazması, telefon numarasını hangi tarihte paylaştıklarını da açıkça belirtmesi gerekiyor.

Şikâyette mesajın ekran görüntüsü, alışveriş fişi ve tarih bilgisi gibi belgelerin eklenmesi, incelemenin hızlı sonuçlanmasını sağlıyor.

İstenmeyen mesajları durdurmanın yolu

Daha önce verdiğiniz onayları toplu olarak geri almak da mümkün. İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinden hangi firmalara ileti izni verdiğinizi görebilir ve tek tıkla bu izinleri iptal edebilirsiniz. İYS'ye e-Devlet üzerinden ya da sistemin kendi internet sitesi ve mobil uygulaması üzerinden ulaşılabiliyor. Ayrıca gelen mesajlardaki "RET" seçeneği de onayın geri alınması için kullanılabiliyor.

Kasım indirimlerinde dikkat

Kasım ayında yoğunlaşacak indirim kampanyaları öncesinde uzmanlar tüketicileri ayrıca uyarıyor. Kasada verilen telefon numaraları ve e-posta adresleri yalnızca reklam için değil, dolandırıcılık amaçlı sahte kampanya mesajları için de kullanılabiliyor. Bilinmeyen numaralardan gelen "indirim kazandınız" içerikli bağlantılara tıklamamak, kart ve kimlik bilgilerini yalnızca resmi kanallarda paylaşmak gerekiyor. Kişisel verilerinizin hukuka aykırı işlendiğini düşünüyorsanız, Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na da şikâyette bulunabilirsiniz. Unutmayın; alışverişin bedeli ürünün fiyatıdır, telefon numaranız değil.