Vergide Müfettişsiz Dönem! 1.900 Mükellef 23,4 Milyar Liralık Faturayı Sildi

Vergi denetiminde dijital dönüşüm yeni bir aşamaya geçti. Vergi Denetim Kurulu (VDK), müfettiş görevlendirmeden tamamen sistem üzerinden yürüttüğü "İncelemeye Hazırlık Dosyası" (İHD) uygulamasının ilk sonuçlarını paylaştı. Uygulamada 5 bin 543 mükellefe ulaşıldı ve bunlardan 1.900'ü, toplam 23,4 milyar liralık faturayı kayıtlarından çıkardı. Bu uygulama, sahte ya da riskli belge kullandığı tespit edilen mükelleflere vergi incelemesine alınmadan önce durumlarını düzeltme fırsatı tanıyor.

İncelemeye Hazırlık Dosyası nedir?

İHD, vergi müfettişinin doğrudan incelemeye başlamasından önce mükellefe sistem üzerinden bilgi verilmesi ve açıklama istenmesi esasına dayanıyor. Merkezi risk analizleri sonucunda riskli görülen faturalar mükellefe bildiriliyor. Mükellef, bu aşamada işlemlerini gözden geçirebiliyor, açıklama sunabiliyor ya da gerekli düzeltmeleri yapabiliyor. Riskli faturalarını kayıtlarından çıkararak düzeltme beyannamesi veren mükelleflerin bilgi ve belgeleri yine merkezi risk analiziyle değerlendiriliyor.

Sahte belgeyi bilmeden kullandığını yeterli kanıtlarla ortaya koyan ve ayrıca incelemeye alınmasını gerektiren başka bir risk taşımayan mükellefler, vergi incelemesine tabi tutulmadan süreci tamamlayabiliyor. Bu da mükellef açısından hem zaman hem de olası ceza riskinin azalması anlamına geliyor.

Yazı gelmeden faturayı silen 1.126 mükellef

Uygulamanın dikkat çeken sonuçlarından biri, mükelleflerin bir kısmının resmi yazı beklemeden harekete geçmesi oldu. İlk uygulamada 1.126 mükellefin, kendilerine İHD kapsamında yazı gönderilmeden önce ilgili faturaları kayıtlarından çıkardığı tespit edildi. Bu durum, dijital denetimin caydırıcı etkisinin de bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Mükellefe daha uzun süre, daha az yazışma

Uygulamada mükelleflere gerekli bilgi ve belgeleri hazırlamaları için olağan bilgi isteme yazılarına kıyasla daha uzun süre tanınıyor. Sistem üzerinden ayrıntılı yönlendirme yapıldığı için mükellefler, vergi müfettişiyle ayrıca yazışmaya gerek duymadan işlemlerini tamamlayabiliyor. VDK, uygulamayla mükelleflerin zaman ve maliyet kaybının önlenmesini, kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasını ve müfettişlerin daha karmaşık, yüksek riskli incelemelere yoğunlaşmasını amaçlıyor. Kurul, ilk sonuçlar doğrultusunda uygulamayı geliştirerek sürdürmeyi planlıyor.

Dijital Vergi Dairesi'ne 750 milyon giriş

Denetimdeki bu dönüşüm, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) dijitalleşme adımlarıyla birlikte ilerliyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre Dijital Vergi Dairesi'ne açıldığı günden bu yana 750 milyonun üzerinde giriş yapıldı. Platformda bugün 261 farklı hizmet sunuluyor ve yılın ilk 9 ayında yaklaşık 18,3 milyon başvuru ile dilekçe elektronik ortamda alındı. Vergi ödemeleri, beyanname verme ve bildirimler gibi pek çok işlem vergi dairesine gitmeden yapılabiliyor.

e-Fatura kullanıcısı 2,2 milyonu aştı

Elektronik belge kullanımı da hızla yaygınlaşıyor. 2021'de yaklaşık 532 bin olan e-fatura kullanıcı sayısı bu yılın 9 ayında yüzde 313 artışla 2,2 milyonu aştı. Aynı dönemde e-defter kullanıcı sayısı yüzde 680 artışla yaklaşık 282 binden 2,2 milyonun üzerine çıktı. Yalnızca 2025 yılında fatura, serbest meslek makbuzu, irsaliye ve dekont gibi yaklaşık 13 milyar elektronik belge düzenlendi.

Robotlar her ay binlerce yazı hazırlıyor

GİB, robotik süreç otomasyonu (RPA) teknolojileriyle her ay 195 farklı konuda rapor üretiyor. Bugüne kadar 200 binden fazla yazı memur müdahalesi olmadan hazırlanarak muhataplarına ulaştırıldı. Pişmanlık ve ihlal düzeltmeleri kapsamında 205 binden fazla düzeltme fişi ve 75 binden fazla ihbarname otomatik olarak düzenlenip e-tebligatla iletildi. 2024'te devreye alınan Merkezi Denetim Sistemi ile 860 vergi dairesinde 68 ayrı konuda her ay yaklaşık 56 bin rapor üretiliyor.

Mükellefler nelere dikkat etmeli?

Uzmanlar, e-Tebligat adresinin düzenli kontrol edilmesinin artık her zamankinden daha önemli olduğunu vurguluyor. Sistemden gelen bir bilgi isteme yazısının süresi içinde yanıtlanmaması, mükellefin normal incelemeye alınmasına yol açabiliyor. Tedarikçilerin vergi mükellefiyetinin ve faturalarının doğruluğunun alım öncesinde kontrol edilmesi de ileride yaşanabilecek sorunların önüne geçiyor.