Çalışanın Maaşı Yıl Sonunda Neden Eriyor? TÜRK-İŞ'ten Vergi Dilimi Çağrısı

Asgari ücret ve 2027 zam görüşmeleri yaklaşırken işçi konfederasyonlarından vergi düzenine yönelik dikkat çeken bir çağrı geldi. TÜRK-İŞ yöneticisi Eyüp Alemdar, çalışanların hem gelirleri hem de tüketimleri üzerinden ağır vergi yükü taşıdığını belirterek "Ülkemizdeki gelir vergisinin yüzde 65'ini çalışanlar ödüyor. Az kazanandan az, çok kazanandan çok vergi alınmalı. Ocak ayında aldığımız ücreti, aralık ayında da almak istiyoruz" dedi. Alemdar'ın sözleri, milyonlarca ücretlinin her yıl yaşadığı "yıl sonunda maaşın düşmesi" sorununu yeniden gündeme taşıdı.

"İşçi kuyumcudan, avukattan fazla vergi vermemeli"

Koop-İş Sendikası'nın düzenlediği eğitim seminerinde konuşan Alemdar, adaletsiz vergi politikalarının çalışanların en temel sorunları arasında yer aldığını vurguladı. Alemdar, "İşçiler, oransal olarak kuyumcudan, avukattan, müteahhitten daha fazla vergi vermemeli" ifadelerini kullandı. Bordrolu çalışanların vergisinin her ay maaştan otomatik olarak kesildiğini, bu nedenle kayıt dışılığın en az olduğu kesimin ücretliler olduğunu hatırlatan sendikacılar, vergi yükünün daha adil dağıtılmasını talep ediyor.

Maaş yıl sonunda neden düşüyor?

Alemdar'ın "Ocakta aldığımız ücreti aralıkta da almak istiyoruz" sözlerinin arkasında gelir vergisi dilimlerinin işleyişi yatıyor. Türkiye'de ücretlerden kesilen gelir vergisi, yıl başından itibaren biriken kümülatif matrah üzerinden hesaplanıyor. Yılın ilk aylarında matrah düşük olduğu için çalışan en düşük vergi diliminden, yani yüzde 15 oranından vergilendiriliyor. Aylar ilerledikçe biriken matrah bir üst dilimin sınırını aştığında oran yüzde 20'ye, ardından yüzde 27'ye ve daha yüksek oranlara çıkıyor.

Sonuç olarak brüt maaşı yıl boyunca hiç değişmeyen bir çalışanın eline geçen net ücret, yılın ikinci yarısında belirgin şekilde azalabiliyor. Özellikle orta gelirli beyaz yakalılar ve fazla mesaisi yüksek işçiler bu düşüşü sonbahar aylarında daha net hissediyor. Ocakta yeni yılın başlamasıyla matrah sıfırlanıyor ve net ücret yeniden yükseliyor.

Asgari ücretliler vergiden muaf

2022 yılından bu yana asgari ücret tutarı kadar olan kazanç gelir vergisi ve damga vergisinden istisna tutuluyor. Bu nedenle yalnızca asgari ücret alan çalışanlarda yıl içinde vergi dilimi kaynaklı bir düşüş yaşanmıyor. Ancak asgari ücretin biraz üzerinde maaş alanlarda, istisna tutarını aşan kısım için vergi dilimi etkisi yine ortaya çıkıyor. Sendikalar, istisnanın kapsamının genişletilmesini ya da vergi dilimlerinin enflasyona göre daha yüksek oranda güncellenmesini istiyor.

Sendikaların talepleri neler?

İşçi konfederasyonlarının vergi alanındaki talepleri birkaç başlıkta toplanıyor: Ücretliler için ayrı ve daha geniş vergi dilimleri belirlenmesi, dilim sınırlarının her yıl gerçek enflasyon oranında artırılması, ücretlilerin yıl içinde üst dilime geçmesini engelleyecek bir düzenleme yapılması ve tüketim üzerindeki dolaylı vergilerin hafifletilmesi. Hükümet cephesinden ise vergi düzenlemelerinin bütçe dengeleri gözetilerek ele alınacağı mesajı veriliyor.

Sendikalaşma oranı yüzde 15'te kaldı

Alemdar konuşmasında sendikal örgütlenmenin önündeki engellere de değindi. Türkiye'de sendikal örgütlenme oranının bütün çabalara rağmen yüzde 15'in üzerine çıkamadığını, özel sektörde bu oranın yüzde 6'yı geçmediğini söyleyen Alemdar, bu oranların Avrupa ülkeleriyle kıyaslandığında çok düşük kaldığını belirtti. Alemdar, "Sendika demek, ekonominin kayıt altına alınması demektir. Sendika demek, adaletli bir vergi düzeni demektir" diyerek yüz binlerce işçinin güvencesiz ve esnek çalıştırıldığına dikkat çekti.

Gözler asgari ücret masasında

Vergi tartışması, aralık ayında yapılması beklenen asgari ücret görüşmeleri öncesinde yeniden alevlendi. Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nda işçi kesimini TÜRK-İŞ temsil ediyor. Konfederasyonun, 2027 asgari ücreti için hazırlayacağı talep dosyasında vergi düzenlemesine ilişkin önerilere de yer vermesi bekleniyor. Çalışanlar açısından masadaki rakamın yanı sıra, yıl içinde vergi nedeniyle net ücretin ne kadar korunacağı da en az zam oranı kadar önem taşıyor.