Mutfakta Yangın Sürüyor! Sebze Bir Ayda Yüzde 23,7 Zamlandı, Sepet Uçtu

Mutfak masrafları ekim ayında da artmaya devam etti. Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu'nun Ar-Ge birimi KAMUAR'ın 64 temel gıda maddesinden oluşan sepet üzerinden yaptığı hesaplamaya göre gıda fiyatları ekimde bir önceki aya göre yüzde 4,7 yükseldi. Taze sebzedeki aylık artış ise yüzde 23,7'yi buldu. Gıda enflasyonu yılın ilk on ayında yüzde 48,1'e, son bir yılda ise yüzde 53,8'e ulaştı.

77 aydır kesintisiz artış

Sepetteki fiyatlar, Türkiye'nin büyük bölümünde şubesi bulunan zincir marketlerden derleniyor. Konfederasyonun gıda fiyat endeksi Haziran 2020'den bu yana, yani tam 77 aydır her ay bir önceki aya göre artış gösteriyor. Açıklamada, yüksek enflasyon döneminin Eylül 2021'deki faiz indirimleriyle başladığı hatırlatıldı. Bu dönemde gıdadaki yıllık artış Eylül 2022'de yüzde 179'a kadar çıkmıştı.

100 liralık sepet 2 bin 453 lira oldu

Eylül 2021'den Ekim 2026'ya kadar geçen beş yılda gıda fiyatları toplam yüzde 2.353 arttı. Yani Eylül 2021'de 100 liraya doldurulan gıda sepeti için bu ekim 2 bin 453 lira ödemek gerekti. Aynı dönemde kamu çalışanlarının maaş ve ücretlerindeki artış ise yüzde 1.292'de kaldı; 2021'de 100 lira olan ortalama kamu çalışanı ücreti 1.392 liraya çıktı.

Konfederasyonun hesabına göre bu tablo, memur ve kamu işçilerinin gıda karşısındaki alım gücünün reel olarak yüzde 43,3 eridiği anlamına geliyor. Bir kamu çalışanı, 2021'de bir maaşıyla aldığı gıda sepetinin bugün en fazla yüzde 56,7'sini alabiliyor. Açıklamada, genel ekonomik sorunlar, tarımdaki sıkıntılar ve artan girdi maliyetleri nedeniyle açlık ve yoksulluk riskinin önümüzdeki aylarda büyümeye devam edeceği uyarısı yapıldı.

Ekimde neler ne kadar zamlandı?

Ekim ayında margarin ve sıvı yağ dışındaki tüm gruplarda fiyatlar bir önceki aya göre yükseldi:

• Taze sebze: yüzde 23,7
• Bakliyat: yüzde 7,2
• Meyve: yüzde 5,5
• Süt, süt ürünleri ve yumurta: yüzde 3,6
• Et ve balık: yüzde 1,6
• Salça, zeytin, bal, çay, tuz gibi işlenmiş gıdalar: yüzde 1,5
• Ekmek, pirinç, un ve bulgur: yüzde 0,4

Sebzede yıllık artış yüzde 159

Yıllık bazda en çarpıcı artış sebzede yaşandı. Son bir yılda sebze fiyatları yüzde 159,1 artarken meyvede yüzde 65,7, bakliyatta yüzde 66,3, et ve balıkta yüzde 52,8, ekmek-un-bulgur-makarna grubunda yüzde 36,2, süt ürünleri ve yumurtada yüzde 30,4, diğer gıdalarda yüzde 29,1, yağda ise yüzde 17,3'lük artış görüldü.

Yılın ilk on ayına bakıldığında ise sebzede yüzde 147,5, meyvede yüzde 62,6, bakliyatta yüzde 49,3, et ve balıkta yüzde 36,7, ekmek ve unlu ürünlerde yüzde 36,1, süt ürünleri ve yumurtada yüzde 34,3, diğer gıdalarda yüzde 25, yağda ise yüzde 15,7 artış kaydedildi.

Kasım 2025-Ekim 2026 dönemindeki ortalama gıda fiyatları da bir önceki 12 aylık dönemin ortalamasına göre yüzde 55,2 yükseldi. Bu hesapta en büyük artış yüzde 109,6 ile sebzede, yüzde 79,4 ile meyvede görüldü.

Aile bütçesinde gıdanın payı büyüyor

Gıda harcamaları, özellikle dar ve sabit gelirli hanelerin bütçesinde en büyük kalemlerin başında geliyor. Fiyatların ücret artışlarından hızlı yükselmesi, ailelerin et, meyve ve sebze gibi ürünlerden kısarak daha ucuz karbonhidrat kaynaklarına yönelmesine yol açıyor. Uzmanlar, pazar ve market fiyatlarını karşılaştırmanın, mevsim sebze ve meyvelerini tercih etmenin ve haftalık alışveriş listesiyle hareket etmenin bütçe üzerindeki baskıyı bir ölçüde azaltabileceğini belirtiyor.

Memur ve emekli zammı hesabına etkisi

Gıda fiyatlarındaki bu tablo, ocak ayında yapılacak memur, emekli ve asgari ücret zamlarına ilişkin tartışmaları da doğrudan etkiliyor. Sendikalar, resmi enflasyon verisinin mutfaktaki gerçek artışı yansıtmadığını savunarak zam hesabında gıda fiyatlarının da dikkate alınmasını talep ediyor. Resmi enflasyon verisi ise TÜİK tarafından kasım ayının başında açıklanacak ve memur ile emeklinin ocak zammına esas teşkil edecek altı aylık enflasyon farkı hesabında kullanılacak.