Engelli Çocuğu Olan Anneye Erken Emeklilik! Her Yıl İçin 90 Gün Ekleniyor

Hem bir işte çalışıp hem de engelli çocuğunun bakımını üstlenen anneler için yasada önemli bir hak bulunuyor, ancak pek çok anne bu haktan habersiz. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede engelli çocuğu olan sigortalı kadınların prim günlerine ilave yapılıyor ve bu anneler yaşıtlarına göre yıllarca erken emekli olabiliyor.

Üstelik hakkın kullanılmasında yapılan küçük bir gecikme, annenin kazanabileceği sürenin bir kısmını kaybetmesine yol açabiliyor. İşte engelli çocuk annelerinin erken emeklilik hakkına dair bilinmesi gerekenler.

Her 360 güne 90 gün ilave

Kanuna göre ağır engelli çocuğu bulunan ve sigortalı çalışan kadınların prim ödeme gün sayılarına dörtte bir oranında ekleme yapılıyor. Yani anne bir yılda 360 gün çalıştıysa bu süreye 90 gün ilave ediliyor ve 450 gün çalışmış sayılıyor. Eklenen bu süre aynı zamanda emeklilik yaşından da düşülüyor. Böylece anne, ilave edilen süre kadar daha erken emekli olabiliyor.

Örneğin 2008 Ekim ayından sonra toplam 6 bin 150 gün çalışmış bir anneye bu süre üzerinden 1.538 gün ilave edildiğinde toplam prim günü 7 bin 688'e çıkıyor. 2000 yılında çalışmaya başlamış ve normalde 58 yaşında emekli olabilecek bir anne, bu sayede yaklaşık 4 yıl 3 ay daha erken emekliliğe hak kazanabiliyor. Hak, 2008 Ekim ayından sonraki çalışmalar için uygulanıyor.

Kimler yararlanabiliyor?

Bu haktan 4/a (SSK), 4/b (Bağ-Kur) ve 4/c (Emekli Sandığı) kapsamında sigortalı olarak çalışan kadınların yanı sıra isteğe bağlı sigorta primi ödeyen kadınlar da yararlanabiliyor. Evlat edindiği ağır engelli çocuğu olan anneler de bu haktan faydalanıyor; bu durumda hesaplama evlat edinme tarihinden itibaren yapılıyor. Boşanmış annelerin bu haktan yararlanabilmesi için çocuğun velayetinin kendilerinde olması gerekiyor.

Buna karşılık çocuğu devlet kurumunda ücretli ya da ücretsiz, sürekli ve yatılı olarak bakılan anneler bu haktan yararlanamıyor.

İlk adım: Engellilik raporu

Annenin bu haktan yararlanabilmesi için çocuğun başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede engelli olduğunu gösteren rapor alınması gerekiyor. Birden fazla engelli çocuğu olan annelerin her çocuk için ayrı rapor alması gerekiyor.

İşçi ve esnaf olarak çalışan ya da isteğe bağlı prim ödeyen anneler, bu tespit için en son çalıştıkları yerdeki sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine başvuruyor. Memur anneler ise görev yaptıkları ildeki sosyal güvenlik il müdürlüğüne ya da merkezine başvurabiliyor. Daha önce sigortalı çalışmış bir annenin rapor talebi sırasında aktif olarak çalışıyor olması şartı aranmıyor; ancak sigorta girişi olup hiç prim ödenmemişse talep dikkate alınmıyor.

Raporu emeklilik zamanına bırakmayın

Uzmanların en önemli uyarısı, rapor başvurusunun emeklilik tarihine bırakılmaması. Ek süre, çocuğun bakıma muhtaç hale geldiği tarih ile bu durumun sona erdiği tarih arasındaki döneme göre belirleniyor. Tedavi sonucu çocuğun ağır engelli hali sona ererse o tarihten sonra rapor alınamıyor. Raporu erkenden alan anneler ise çocuk sonradan iyileşse bile o tarihe kadar geçen süre için ilave gün hakkını koruyor.

Çocuğun çalışması hakkı bitirir mi?

Engelli çocuğun ileride SSK, Bağ-Kur ya da memur olarak çalışmaya başlaması, annenin hakkını otomatik olarak sona erdirmiyor. Bu durumda çocuğun kontrol muayenesine girmesi isteniyor; ağır engellilik halinin devam ettiği tespit edilirse annenin prim günlerine ekleme yapılmaya devam ediliyor. Çocuk adına isteğe bağlı sigorta yapılması halinde ise kontrol muayenesine gerek kalmadan hak sürüyor. Çocuğun evlenmesi durumunda ise evlilik tarihinden sonraki süreler için annenin prim günlerine ilave yapılmıyor.

Engelli çocuğu olan çalışan annelerin, haklarını kaybetmemek için hizmet dökümlerini ve çocuklarına ait sağlık kurulu raporlarını erkenden SGK'ya iletmeleri büyük önem taşıyor.